Naar hoofdinhoud
3 maanden garantie Geen voorrijkosten 24/7 spoedservice
Locatie 9 min

Waterafvoer tuin zonder riool: wat werkt op de bodem in Alphen

Infiltratie werkt beter op de zandige oeverwal dan in het natte veenweidegebied. Bij hoog grondwater helpen opvang en beplanting meer dan alleen grind.

Water in de tuin zonder riool afvoeren doet u door regenwater op eigen grond op te vangen, te bufferen of in de bodem te laten zakken. Dat kan met minder verharding, een regenton, een tijdelijke laagte in het gazon of, op doorlatende grond, een grindkoffer of infiltratiekratten. Welke oplossing werkt, hangt vooral af van uw bodem en de grondwaterstand. In Alphen aan den Rijn is dat belangrijk. De gemeente ligt deels op zandige oeverwallen langs de Oude Rijn, deels in veenweide en deels in droogmakerijen. Het grondwater staat hoog en de bodem daalt. Daardoor kan de grond weinig water vasthouden. Wat in een zandtuin prima werkt, levert in een veentuin soms juist plassen op. Hieronder leest u wat werkt, wat u zelf kunt doen en wanneer hulp verstandig is.

Wat is waterafvoer in de tuin zonder riool?

Waterafvoer zonder riool betekent dat regenwater van dak, terras en gazon niet naar de riolering gaat. Het wordt op uw eigen perceel opgevangen, tijdelijk vastgehouden of in de bodem opgenomen. Zo ontlast u het riool en blijft uw tuin bruikbaar na een bui. Er zijn grofweg drie routes. De eerste is opvangen: een regenton of ondergrondse opslag, waaruit u later de planten water geeft. De tweede is infiltreren: water via grind, een grindkoffer, infiltratiekratten of een drainbuis de grond in laten zakken. De derde is bufferen: een ondiepe laagte in het gazon of een wadi die water even vasthoudt tot het langzaam wegzakt of verdampt. Vaak combineert u twee routes, bijvoorbeeld een regenton met een overloop naar een border. Afkoppelen hoort hier ook bij. U haalt de regenpijp dan los van het riool en leidt het water de tuin in. Dat werkt alleen als de tuin dat water ook echt kan verwerken. Het belangrijkste uitgangspunt is dat water altijd van de woning af stroomt. De gemeente Alphen aan den Rijn wijst er zelf op dat een verzakte tuin ertoe kan leiden dat regenwater via de tuin het huis binnenkomt. Een goede afvoer zonder riool begint dus bij het juiste afschot.

Hoe herkent u een tuin die slecht afwatert?

U herkent slechte afwatering aan plassen die na een bui lang blijven staan, een sponzig gazon, mos tussen de tegels en water dat richting gevel of achterdeur loopt. Ook een regenton die steeds overloopt of een putje dat borrelt zijn duidelijke signalen. Maak onderscheid tussen een bodemprobleem en een afvoerprobleem. Staat het water verspreid over de hele tuin, dan kan de grond het niet kwijt. Dat komt vaak door hoog grondwater of een dichte laag in de bodem. Staat het water vooral bij één put, goot of drain, dan zit die waarschijnlijk vol met blad, zand of wortels. Een eenvoudige test helpt. Graaf een gat van een spade diep en vul het met water. Zakt het binnen een paar uur weg, dan heeft infiltratie kans van slagen. Loopt het gat vanzelf vol met grondwater, dan heeft een ondergrondse voorziening weinig zin. Kijk ook naar de hoogte van uw tuin ten opzichte van de stoep en het huis. Ligt de tuin lager dan de straat, dan stroomt water uit de openbare ruimte naar u toe. Is de tuin richting woning gezakt, dan klopt het afschot niet meer. Door bodemdaling gaat dat geleidelijk, waardoor u het pas na jaren merkt.

Waarom blijft regenwater in Alphen aan den Rijn staan?

Regenwater blijft in Alphen vaak staan omdat het grondwater hoog staat en de bodem daalt. Daardoor is er weinig ruimte in de grond om water op te nemen. Vooral op veen raakt een tuin snel verzadigd, waarna elke nieuwe bui een plas geeft. In het Gemeentelijk Watertaken Programma 2025-2028 beschrijft de gemeente drie landschappen: oeverwallen langs de Oude Rijn met meestal zand, veenweide met veel water en droogmakerijen. De bodem zakt door zetting, inklinking en veenoxidatie. Daarbij komt kwel. Op sommige plekken drukt grondwater van onderaf omhoog, wat lokaal voor grondwateroverlast zorgt. Dat kwelwater is zout, wat ook meetelt bij de keuze van planten in een buffer of wadi. Bij zware buien wordt het probleem zichtbaar. Op 23 juni 2016 en 29 september 2017 stonden op verschillende plekken in Alphen straten onder water. Als riool en oppervlaktewater vol zitten, kan uw tuin het water nergens heen sturen. Ook vernieuwingen spelen mee. In de Bomenbuurt is oude, poreuze betonnen riolering vervangen door pvc. De oude buizen voerden ook grondwater af, de nieuwe doen dat niet meer. Een tuin kan na zo'n vernieuwing dus natter worden dan voorheen, zonder dat er iets kapot is.

Werkt infiltratie in uw wijk in Alphen?

Infiltratie werkt het best op zandige grond, zoals de oeverwallen langs de Oude Rijn en wijken die op opgebracht zand zijn gebouwd. Op veen en in lage polders met hoog grondwater werkt een grindkoffer of infiltratiekrat vaak beperkt. Daar zijn opvangen en bufferen meestal de betere keuze. Een kaart met de bodem per straat bestaat niet, maar de geschiedenis van een wijk geeft aanwijzingen. Voor de bouw van Ridderveld in de jaren 1970 en 1980 werd zand gebruikt dat vanaf 1964 bij het Aarkanaal werd gewonnen. De bovengrond laat daar vaak beter water door. Kerk en Zanen ligt op de voormalige Kerkpolder, waar in 1474 al watermolens stonden. Een lage polderligging betekent weinig ruimte tot het grondwater. In Boskoop waren maaiveld en riolering in Waterrijk-Oost in 2021 al 30 tot 70 cm gezakt sinds de laatste ophogingen. In zulke buurten kan een infiltratievoorziening na enkele jaren onder de grondwaterspiegel komen te liggen en het afschot van de tuin verandert mee. Ook in dorpen op oude veengrond, zoals Benthuizen en Aarlanderveen, zit het water dicht onder de oppervlakte. Doe daarom altijd eerst de graaftest. Zakt het water niet weg, kies dan voor een regenton, minder tegels en een ondiepe buffer in plaats van iets ondergronds.

Wat kunt u zelf doen tegen water in de tuin?

Zelf begint u met minder verharding, een regenton aan de regenpijp en een tuin die van het huis af loopt. Haal tegels weg die u niet nodig hebt en vervang ze door planten of gras. Houd putjes en goten vrij van blad en zand. Wie verharding wil vervangen, kan meedoen met Operatie Steenbreek. Daarmee laat u maximaal 10 m2 verharding op kosten van de gemeente vervangen door planten. Een regenton vangt de eerste piek van een bui op en levert water voor droge weken. Zorg voor een overloop naar een plek waar water geen kwaad kan, zoals een border of grindstrook. Op veen werkt een ondiepe laagte in het gazon vaak beter dan een diepe grindkoffer. Het water staat er even en verdwijnt dan langzaam. Op zandgrond kunt u wel een grindkoffer onder de regenpijp maken. Leg die ruim van de gevel af, zodat water niet tegen de fundering blijft staan. Controleer na een flinke bui waar het water naartoe loopt. Helt de tuin richting woning, breng dan grond aan om het afschot te herstellen. Een groen dak op een schuur of uitbouw houdt water vast voordat het de tuin bereikt. Zo verdeelt u de belasting over meerdere plekken.

Wanneer heeft u een vakman nodig voor tuinafvoer?

Schakel een vakman in als water de woning in dreigt te lopen, als een put of drain blijft borrelen of als de afvoer na schoonmaken nog steeds niet werkt. Ook bij rioolgeur, terugstromend water of een verzakte leiding is zelf graven meestal niet verstandig. Een verstopte drainbuis is van buitenaf moeilijk te beoordelen. Blad, zand en slib verzamelen zich na jaren op het laagste punt. Een vakman kan zo'n leiding doorspuiten en nagaan of het probleem in de drain zit of in de aansluiting bij de woning. Let op het verschil met het riool. Is de regenpijp nog op de riolering aangesloten en loopt het daar vast, dan gaat het om een rioolverstopping. De gemeente Alphen aan den Rijn adviseert dan een loodgietersbedrijf te bellen. Dat stelt vast of de verstopping op uw grond of op gemeentegrond zit. Daarvoor moet het ontstoppingsstuk rond de perceelgrens worden vrijgegraven. In buurten met bodemdaling speelt nog iets. Volgens de gemeente moet een afvoerleiding nét niet horizontaal liggen. Loopt de leiding op, dan ontstaan vaak problemen en waterschade. Na verzakking gebeurt dat geregeld. Doorspuiten helpt dan maar tijdelijk. De leiding moet opnieuw op afschot worden gelegd om het probleem echt op te lossen.

Wat kost hulp bij tuinafvoer en wie betaalt?

Bij ons betaalt u een starttarief van 150 euro en daarna 25 euro per kwartier. Een probleem op uw eigen terrein betaalt u zelf. De gemeente Alphen aan den Rijn komt alleen in beeld als de verstopping in het gemeentelijke deel van het riool zit. Hoeveel kwartieren nodig zijn, hangt af van de situatie: een vol putje is sneller verholpen dan een drain die over de hele tuin dichtgeslibd is. Bel vooraf naar 0172-251291, dan bespreken we wat er speelt. We werken al 30 jaar aan afvoeren en riolen in deze omgeving. Over de gemeentelijke regels: zit de verstopping in het gemeenteriool, dan vergoedt de gemeente alleen het vrijgraven en openen van het ontstoppingsstuk. Dat geldt alleen als u de verstopping bij de gemeente heeft gemeld. Camera-inspecties worden niet vergoed. Ligt het verstopte riool onder de openbare weg, dan laat de gemeente het zonder kosten voor u verhelpen. Water op straat door een verstopte put of kolk meldt u via 14 0172, ook buiten kantoortijd, of via de app Zo Gemeld. De rioolheffing betaalt u als gebruiker van de woning los daarvan. In 2026 is dat 238,56 euro voor een eenpersoonshuishouden en 326,40 euro voor een meerpersoonshuishouden.

Hoe voorkomt u wateroverlast in de tuin bij bodemdaling?

U voorkomt wateroverlast door het afschot van tuin en leidingen bij te houden, verharding te beperken en regenwater op te vangen voordat het een probleem wordt. In wijken met bodemdaling betekent dat ook: zelf ophogen wanneer de gemeente de straat ophoogt. Bij ophoging werkt de gemeente tot aan de erfgrens. Uw eigen grond hoogt u zelf op. De gemeente raadt aan om ook de riolering tussen woning en erfgrens mee te laten ophogen. Doet u dat niet, dan kan uw tuin lager komen te liggen dan de stoep en loopt straatwater uw kant op. Let op als uw blok een gezamenlijke verzamelleiding heeft, voor of achter de woningen. Overleg dan met de buren, want werk aan één tuin heeft gevolgen voor de rest. Voor opvangen van regenwater is er de klimaatsubsidie van de gemeente. Die geldt voor een groen dak, tegels vervangen door planten en het boven- of ondergronds opvangen van regenwater. Aanvragen kan tot en met 7 oktober 2027. Voor een regenton vraagt u de subsidie pas na aankoop aan. Een groen dak moet minimaal 5 m2 zijn met minimaal 25 liter wateropslag per m2. Maak daarnaast elk najaar putjes, goten en drains schoon. Dat voorkomt de meeste verstoppingen voordat de winterbuien beginnen.

Samenvatting

Waterafvoer in de tuin zonder riool werkt in Alphen aan den Rijn alleen als u rekening houdt met hoog grondwater en bodemdaling. Ga zo te werk. Stap 1: doe de graaftest om te zien of water wegzakt. Stap 2: zorg dat de tuin van de woning af loopt. Stap 3: vervang overbodige tegels, eventueel via Operatie Steenbreek. Stap 4: plaats een regenton met overloop en vraag de klimaatsubsidie aan na aankoop. Stap 5: kies alleen voor een grindkoffer of kratten op doorlatende grond. Stap 6: hoog mee op als de gemeente uw straat ophoogt. Stap 7: blijft water staan of borrelt een drain, bel dan 0172-251291.

Veelgestelde vragen

Werkt een grindkoffer op veengrond in Alphen?
Op veengrond werkt een grindkoffer meestal beperkt, omdat het grondwater hoog staat en de grond snel verzadigd is. Het grind loopt dan vol met grondwater en kan geen regenwater meer opnemen. Doe eerst de graaftest. Zakt water niet binnen enkele uren weg, kies dan liever voor een regenton, minder verharding en een ondiepe laagte in het gazon die water tijdelijk vasthoudt.
Krijg ik subsidie voor een regenton in Alphen aan den Rijn?
Ja, de klimaatsubsidie van de gemeente geldt ook voor het opvangen van regenwater, waaronder een regenton. U vraagt deze subsidie pas aan nadat u de regenton heeft gekocht. Aanvragen kan tot en met 7 oktober 2027. Dezelfde regeling geldt voor een groen dak en voor het vervangen van tegels door planten. Bewaar dus uw aankoopbewijs.
Wie betaalt een verstopte afvoer in mijn tuin?
Een verstopping op uw eigen terrein betaalt u zelf. Dat geldt voor putjes, drains en leidingen tussen woning en erfgrens. Zit de verstopping in het gemeenteriool, dan vergoedt de gemeente alleen het vrijgraven en openen van het ontstoppingsstuk, en alleen na een melding. Bij ons betaalt u een starttarief van 150 euro en 25 euro per kwartier.
Wat doe ik als water van straat mijn tuin in loopt?
Meld een verstopte straatput of kolk bij de gemeente via 14 0172, ook buiten kantoortijd, of via de app Zo Gemeld. Geef het adres door en stuur eventueel foto's mee. Ligt uw tuin structureel lager dan de stoep door bodemdaling, dan helpt alleen zelf ophogen. De gemeente hoogt namelijk alleen op tot aan uw erfgrens.

Bronnen

Meer achtergrondinformatie over rioolbeheer vindt u bij Stichting RIONED, de Nederlandse kennisorganisatie voor rioolbeheer.

Vragen over uw situatie?

Bel 24/7: u spreekt direct een monteur over de afvoer op uw eigen terrein.

Bel 0172-251291

Direct hulp nodig?

Van Ridderveld tot Boskoop: wij staan 24/7 voor u klaar. Bel nu voor directe service.

0172-251291

Gemiddelde aanrijtijd in Alphen aan den Rijn: 30 minuten